Website-ontwerp in 2023

Henri Kok, 21 december 2020 Scroll om meer te lezen

In 2023 moet je geen (WordPress-) website meer willen ontwerpen

Wacht even, wat? Zegt een bureau dat WordPress-websites bouwt nu dat je in 2023 geen WordPress-website meer moet willen ontwerpen? Ja, je leest het goed. En als je wilt weten waarom we dat denken, zit er niks anders op dan verder te lezen.

Laten we even teruggaan naar het begin van het internet. Het begon ooit simpel: je kon via je webbrowser een verzoek sturen aan een server, en die server stuurde dan een simpel tekstbestandje terug. Je browser las dat bestandje uit en liet je een pagina zien. Eigenlijk is er wat dat betreft niets veranderd. Wat er wel is veranderd, is de manier waarop zo’n tekstbestandje wordt gemaakt.

In de jaren ‘90 werden zulke bestandjes vaak nog ‘met de hand’ geschreven, maar vanaf het begin van deze eeuw werden ze steeds vaker automatisch gegenereerd door programma’s die we CMS’en noemen: Content Management Systemen. Eén van die systemen is WordPress.

In eerste instantie werden de pagina’s voor het grootste deel nog steeds met de hand geschreven; een CMS zorgde er alleen voor dat dynamische delen van de pagina, zoals tekst en afbeeldingen, werden ingevuld. Dat is de manier waarop nog steeds vele websites gebouwd worden: de opmaak van pagina’s staat vast, en je kunt alleen op daarvoor gereserveerde plekken dynamische content toevoegen.

Dat heeft als voordeel dat je als website-eigenaar niks hoeft te weten van de techniek om toch je website te kunnen beheren. Het nadeel is natuurlijk dat je beperkt bent tot de mogelijkheden die het CMS je biedt. Meestal kun je een tekst of een afbeelding zelf aanpassen, maar wil je tekst in een andere kleur, dan kan dat vaak al niet.

Mede daarom zijn sinds ca. 2010 zogeheten pagebuilders in opkomst. Dat zijn programma’s waarmee je als website-eigenaar pagina’s zelf kunt opbouwen, zonder dat je daar technische kennis voor nodig hebt. Er zijn verschillende WordPress-plugins die dit mogelijk maken, zoals Elementor, Brizy, Beaver Builder, WPBakery, en de lijst kan nog veel langer worden. Daarnaast ontstonden er verschillende platforms los van WordPress waarop je met zo’n pagebuilder websites kunt bouwen, zoals Wix, Squarespace, Jimdo en het Nederlandse Jouwweb.

In eerste instantie werden pagebuilders niet al te serieus genomen door ‘echte’ websitebouwers: ze genereerden lelijke, inefficiënte code, ze vertraagden websites en ze bemoeilijkten het onderhoud ervan. Bovendien maakt een pagebuilder het lastig voor developers om controle te hebben over wat site-eigenaars met hun websites doen: hoe meer je aan kunt passen, hoe groter het risico dat je dingen doet die niet kloppen met de oorspronkelijke bedoeling van de ontwerper.

Toch hebben pagebuilders door de jaren heen een fors marktaandeel op weten te bouwen. Een plugin als Elementor is op meer dan vijf miljoen websites in gebruik. Bovendien zijn pagebuilders door de jaren heen steeds efficiënter geworden: ze genereren steeds betere code en worden steeds veelzijdiger en professioneler.

Zo zijn er twee paradigma’s (manieren van denken) ontstaan over het bouwen van websites. Enerzijds zijn er de developers, die zweren bij handgeschreven code. Anderzijds zijn er inmiddels heel wat bureaus die met behulp van een pagebuilder hele professionele websites weten te bouwen.

WordPress heeft wat dat betreft inmiddels een duidelijke keuze gemaakt. Eind 2018 kwam versie 5.0 uit, met daarin één van de grootste veranderingen in de geschiedenis van het project: de ‘klassieke’ teksteditor werd vervangen door de zogeheten ‘Block Editor’. Die Block Editor is eigenlijk een vereenvoudigde pagebuilder. Alle pagina’s worden met deze editor opgebouwd uit blokken. In eerste instantie ging het daarbij alleen om de inhoud van de pagina, maar inmiddels wordt er gewerkt aan manieren om complete websites op te bouwen uit blokken. Header, footer, navigatie, zijbalk: alles is straks met een paar muisklikken aan te passen.

Site-eigenaars konden voorheen eigenlijk alleen de inhoud van hun website aanpassen. Ze krijgen straks ook steeds meer invloed op de indeling en vormgeving ervan. Dat heeft natuurlijk enorme gevolgen voor de manier waarop we websites bouwen. Vandaar ook de titel van dit artikel.

In het ontwerpproces van websites zoals we dat nu kennen is de ontwerper leidend. Hij/zij bepaalt welke elementen waar komen te staan en hoe ze eruit zien. Een developer zorgt vervolgens dat zo’n ontwerp wordt omgezet in een werkende website, waarvan bepaalde elementen aanpasbaar zijn, en andere elementen niet.

In het ontwerpproces anno 2023 is de website-eigenaar leidend. Hij/zij kan zelf bepalen welke elementen waar komen te staan. De ontwerper heeft alleen nog iets te zeggen over kleur, vorm en typografie. De developer zorgt alleen nog dat de blokken die de site-eigenaar tot zijn/haar beschikking heeft qua vormgeving kloppen met wat de ontwerper heeft bedacht.

Een website-ontwerp komt er dan ook heel anders uit te zien. Nu is dat vaak nog een vrij statisch plaatje, waarin alles exact is vastgelegd. Straks is het vooral een stijlgids, waarin per element wordt aangegeven hoe het eruit moet zien. Het ontwerp moet duidelijk maken welke kleuren er gebruikt mogen worden en hoe de typografie eruit ziet.

Even vertaald naar de situatie van een reclamebureau: als je een website bouwt, doe je als bureau minder en je klant doet meer. Jouw invloed op het eindresultaat wordt kleiner, en die van je klant groter.

Is dat een goede of een slechte ontwikkeling? Dat hangt er natuurlijk helemaal vanaf wat je belangrijk vindt. Als je per se tot op de pixel wilt bepalen hoe de websites die je bouwt eruit zien, is het geen goede ontwikkeling. In dat geval moet je jezelf afvragen of WordPress nog het systeem is waar je mee wilt werken, want de trein van WordPress rijdt inmiddels onvermijdelijk door in de richting van steeds meer mogelijkheden voor site-eigenaars.

Maar er is ook een grote groep website-eigenaars voor wie deze ontwikkelingen heel positief zijn. Zij hoeven geen dure reclamebureaus en ontwikkelaars meer in te huren om een website voor hen te bouwen. Ze kunnen zelf een website aanmaken en die naar eigen inzicht invullen. Of ze laten alleen de basis door een ontwikkelaar neerzetten en doen de rest zelf.

Als reclamebureau en/of ontwikkelaar van websites moet je jezelf afvragen wat je plek is in deze toekomst. Het is goed om duidelijk te hebben op wat voor klanten je jezelf in de toekomst zult richten en wat voor websites je voor hen denkt te bouwen. Je moet jezelf afvragen met wat voor paradigma je jouw klanten het beste kunt bedienen, en welke tools daarbij horen.

Wordt vervolgd, of je het leuk vindt of niet.